Hoe verskil die wereld se godsdienste?

Tweedens wil 'n mens seker maak om in jou uiteensetting van wat die aanhangers van 'n bepaalde godsdiens glo, 'n getroue weergawe te gee van wat geglo word. Maar byna geen godsdiens verteenwoordig 'n monolitiese sisteem van denke en geloofsoortuigings nie. As praktiserende gelowiges onderling verskil oor presies wat hulle glo, dan is dit waarskynlik vir enige buitestander onmoontlik om 'n uiteensetting daar te stel wat almal tevrede gaan stel. Dis dus byna onvermydelik dat 'n oorsigtelike beskouing in sekere opsigte 'n oorvereenvoudiging sal wees (raadpleeg daarom gerus die naslaan bronne aan die einde van hierdie artikel).

(2005 statistiek)

Gegewe die bogenoemde voorbehoude, toegewings en kompleksiteit, kan dit steeds 'n waardevolle poging wees om die verskillende godsdienste oorsigtelik in o'nskou te neem. Met hierdie vergelykende oorsig is daar egter 'n spesifieke agenda. Daar is die persepsie by baie mense in vandag se pluralistiese samelewing dat alle godsdienste 'wesenlik dieselfde en slegs oppervlakkig verskillend is. Dis my oortuiging en die doel van hierdie vergelyking om aan te toon dat so 'n siening nie erns maak met die spesifieke en teenstrydige lering van die wereld se godsdienste nie. By nadere ondersoek (waarvan hierdie slegs 'n inleidende doel dien) behoort dit vir enigiemand duidelik te word dat die wereld se godsdienste slegs oppervlakkig dieselfde is, maar eintlik wesenlik verskillend. Godsdienstige pluralisme is dalk polities korrek, maar doen die unieke aard van elke godsdiens geen guns nie, en misken die onversoenbare elemente tussen godsdienste. (Vir 'n meer breedvoerige bespreking va'ngodsdienstige pluralismeen waarom dit 'n onhoudbare siening is, sien my artikelDie Bergtop, Die Olifant en Die Drie Blinde Mans.)

Vir my doeleindes hier verstaan ek die begrip godsdiens as die historiese stel antwoorde wat bepaalde groeperings van mense gegee het op die groot lewensvrae waarmee mense al van die vroegste tye af worstel. Verskillende godsdienste antwoord dus verskillend op vrae soos: Wat is die realiteit? Hoekom is ons hier? Hoe moet ons leef? Waarheen is ons op pad? Wie of wat is God? Wat is fout met die wereld? Wat is die oplossing daarvoor? Alle godsdienste verteenwoordig dus 'n spesifieke wereldbeeld en probeer spesifieke inhoud aan daardie beeld van die wereld gee.

Drie Basiese Wereldbeelde

Die wereld se godsdienste kan in drie basiese wereldbeelde ingedeel word:

1. Naturalisme: Alles wat bestaan (realiteit) kan in terme van materie en die wette waarvolgens dit funksioneer, beskryf word. Die mens is 'n fisiese wese en die resultaat van blinde en toevallige evolusio'nre prosesse. (Voorbeelde: Atesme, Agnostisisme, Humanisme. Let wel , die term 'ideologie eerder as 'godsdiense? mag dalk hier meer gepas wees.)
2. Monisme: Alles wat bestaan (realiteit) is in wese spiritueel (nie-fisies) van aard en alles is deel van 'n onpersoonlike en ononderskeibare geheel. Die heelal is 'n manifestasie van die spirituele en in 'n sin minder werklik as die geheel waarvan dit deel is. Die mens is in wese gelyk aan die aard van die spirituele geheel. (Voorbeelde: Boeddhisme, Hindoesme, New Age)
3. Tesme: Alles wat bestaan (realiteit), fisiese en nie-fisiese entiteite, is deur God geskep. God self is ewig (ongeskape) en persoonsmatig. Die mens is na die beeld van God geskape en het 'n fisiese en nie-fisiese komponent wat in wisselwerking tot mekaar staan. (Voorbeelde: Christelike geloof, Islam, Judasme, sommige Tradisionele Godsdienste)

Die volgende skema is nog 'n manier om 'n paar basiese opsies te verstaan in wat die verskillende godsdienste oor God of 'n Godheid glo (die uiteensetting kan natuurlik verder verfyn word). Die Christelike geloof word in rooi aangedui:

Sewe Wereld Godsdienste

In die kort oorsig wat volg gaan die fokus val op slegs sewe van die wereld se bekendste (en in sommige gevalle ook grootste) godsdienste. In my verwysing na hierdie godsdienste se belangrikste simbole, outoriteitsfigure, belydenisse, terme, konsepte, geskrifte en gebruike, maak ek glad nie daarop aanspraak dat dit enigsins 'n volledige of selfs besonder genuanseerde beskrywing verteenwoordig nie. Hopelik is dit darem ook nie 'n karikaturisering nie en kan dit wel handig wees om 'n goeie indruk te kry van die belangrikste elemente in elke godsdiens.

Die volgende tydslyn (uitThe Compact Guide to World Religions,p.25) plaas die ontstaan van verskillende godsdienste in konteks:

Die Christelike geloof

Die kruis is die bekendste simbool in die Christendom en verteenwoordig God se liefde, genade en vergifnis deur Jesus se sterwe aan die kruis vir die mens se sonde. In die vroe Christendom, tydens die vervolging van die eerste Christene, was ook die vis 'n simbool van geloof in Christus. In die Griekse alfabet vorm elke letter van die woord (Grieks =ichthus, vis) 'n akroniem wat staan vir 'Jesus Christus, Seun [van] God, Verlosser.

Die Christelike geloof het ontstaan rondomJesus,dieChristus(Grieks =Christos, gesalfde), die historiese persoon ( 4 vC 33 nC) wie se geboorte die ganse menslike geskiedenis in twee verdeel het (daar word na alle gebeure verwys asevr Christusof'n Christus). Die eersteChristene(volgelinge van Jesus) het in die eerste ongeveer drie eeue onder streng vervolging gebuk gegaan en het grootliks as 'n ondergrondse beweging bymekaar gekom. Dit was eers in die vierde eeu nadat die Roomse keiser Konstantyn die vervolging van Christene onder wet verbied het, dat die Christendom 'n gestruktureerde en ge'nstitusionaliseerde vorm begin aanneem het. Die Christendom kan sedertdien in drie hoofvertakkings verdeel word:Rooms Katoliek(vanaf ongeveer 440 461 nC toe Biskop Leo I die eerste persoon is wat daarop aanspraak maak om finale outoriteit te h oor die ganse Christendom),Oosters Ortodoks(vanaf ongeveer 1054 nC toe Pous Leo IX die leier van die Oosterse kerk gekskommunikeer het) enProtestants(vanaf ongeveer 1517 nC toe Martin Luther sy 95 stellings in protes teen 'n kerk se deur in Wittenberg, Duitsland, vasgespyker het). Die Protestantisme kan verder in verskeiedenominasies(hoofsaaklik te wyte aan verskille in die formulering van belydenisskrifte en kerklike organisering) verdeel word.

Christene beskou die persoon Jesus, as een van die sentrale en belangrikste aspekte van hul geloof (in teenstelling met ander godsdienste wat hoofsaaklik hul leiersfigure seleringebeklemtoon). Dit is so omdat Christene in dieGoddelike natuurvan die persoon Jesus glo, hoewel hulle ook sy menslike natuur bevestig. Christene glo verder in dieDrie-eenheidvan God drie onderskeibare, maar onskeibare persone (Vader, Seun en Heilige Gees) wat een Goddelike natuur deelagtig is (die konsep van die Drie-eenheid veronderstel daarom nie drie gode nie en ook nie bloot drie manifestasies van God nie).

Christene glo dat God homself en sy wil in die skryf van dieOu en Nuwe Testament(dieBybel) geopenbaar het deur die Goddelike inspirasie van mense. Die Bybel is oor 'n tydperk van 1600 jaar deur 40 mense met geskryf.

Die Christelike wereldbeeld verduidelik dat alle mense in 'n vervreemde toestand van God gebore word, maar dat God dit moontlik maak om in 'nverhoudingmet God te tree en mense dan ook na so 'n verhouding roep. So 'n verhouding begin met geloof die aanvaarding dat Jesus se dood asevergewing van sondeen syliggaamlike opstandinguit die dood as oorwinning oor sonde, so 'n verhouding moontlik maak. DieChristelike leweis die uitvloeisel van 'nwedergeboorte('n nuwe lewe en toetrede tot 'n verhouding met God) en word gekenmerk as 'n dankbaarheidsleefstyl weens God se vergifnis en liefde.

Lyding in die wereld is die gevolg van sonde en 'n gebroke wereld, en word deur bonatuurlike bose magte uitgebuit. Die mens wat God se genade (onverdiende vergewing van sonde) verwerp sal die gevolge van sonde beleef deur vir ewig van God geskei te wees (diehel) en het geen aanspraak op 'newige lewesaam met God in diehemelna die dood nie.

Islam

Die Islam geloof het histories geen simbool gehad nie en diesekelmaan en sterwat in baie Moslemlande se vlae verskyn, word nie deur alle Moslems as 'n simbool van Islam aanvaar nie. Tog word dit vandag algemeen met Islam geassosieer. Die Arabiese spelling van die woord 'Allah word egter dikwels ook as simbool vir Islam gebruik.

Islam beteke'nonderwerpingaan die wil van God en die persoon wat homself so onderwerp word 'nMoslemgenoem. Daar is basies drie hoofvertakkings in Islam:

• Sunni Islam: Die grootste groep (ongeveer 85%) wat glo datMohammed(570 632 nC) gesterf het sonder om 'n opvolger aan te stel om die Moslem gemeenskap te lei en daarom kan enige goeie Moslem 'n leier wees.
• Sjia Islam: Hierdie kleiner groep glo dat Ali, Mohammed se skoonseun, deur Mohammed as sy opvolger (die eersteImam) aangestel is om as leier vir die Moslem gemeenskap te dien. Opeenvolgende leiers is ook slegs uit die nageslag van Ali.
• Sufi: Hierdie is eintlik 'n saambreelterm vir 'n klein mistiese beweging in Islam wat 'n esoteriese filosofie en beskouing van geloof en God aanhang.

Die belangrikste van die geloofsartikels (belydenisse) van Islam is die volgende:

• God: Daar is geen ander God aseAllahnie e'nMohammedis sy profeet.
• Engele: Elke persoon het twee engele aan hom/haar toegedeel wat boekhou van die goed en kwaad wat hulle doen. (Daar is ook diejinn,engel-geeste met 'n lae rang wat gewoonlik slegte bedoelinge het en van mense besit kan neem.)
• Die profete van God: Volgens dieKoranhet God 'n profeet na elke nasie gestuur om die boodskap te bring dat daar net een God is. Van die belangrikste Bybelse profete is Adam, Noag, Abraham, Moses, Dawid, Solomon, Jona, Johannes die Doper en Jesus. Die Koran ontken egter baie spesifiek dat Jesus die Seun van God was. Mohammed is die laaste en belangrikste profeet enAllahhet Sy wil deur die engel Gabril aan Mohammed gedikteer wat later deur sy volgelinge neergepen is.
• Heilige geskrifte: Die Wet van Moses, die Psalms van Dawid, die Evangelies aangaande Jesus en dieKorandeur Mohammed. Moslems voer aan dat al hierdie geskrifte, behalwe die Koran, in die hande van die Jode en Christene korrupsie ondergaan het. (Baie van die argumente wat deur liberale teolo gebruik word om die historiese betroubaarheid van gebeure in die Nuwe Testament in twyfel te trek, word ook deur Moslem geleerdes gebruik.)
• Voorafbepalende wil van God: Die Koran verleen steun aan die idee dat alles volgens die direkte wil van God gebeur.
• Oordeel(na die paradys of die hel) geskied volgens die balans tussen die hoeveelheid goeie dade in vergeleke met die hoeveelheid slegte dade wat persoon gedoen het. Allah se goedkeuring hang dus af van die mate waarin iemand Allah se wette nakom. Die belangrikste van hierdie wette is dieVyf Pilare van Islam:
  • 'n Opregte belydenis va'nshahadah: 'Daar is geen ander God as Allah en Mohammed is sy profeet.
  • Gereelde gebed (salat) drie of vyf maal per dag in die rigting van Mekka, sowel as gemeenskaplike gebed op 'n Vrydagmiddag twaalfuur.
  • 'n Algehele vas (sawm) gedurende dagligure in die maand van Ramadan
  • Die gee van aalmoese (2,5% van jou inkomste) vir armes en behoeftiges (of ook vir sending).
  • 'n Pelgrimstog (Haj), indien gesondheid en finansies dit toelaat, na die stad Mekka waar die bekende swart rots, dieKaabagele is wat 'n plek vir verering vanAllahis.
  • Sesde pilaar word soms ook bygevoeg, nl.Jihad(struweling): dit word meestal verstaan as die uitdra van die boodskap van Islam deur geweld of deur oorreding.

Judasme

Die ster van Dawiden diemenora(sewearmkandelaar) is simbole van die Judasme. Die menora wat in die tabernakel se trek deur die woestyn en in die tempel in Jerusalem gebruik is, is egter die oudste simbool en ook die embleem van die moderne staat Israel. Die ster van Dawid is egter ook 'n baie kenmerkende simbool en verskyn in Israel se landsvlag.

Judasme verteenwoordig die geloof in een God, die persoonlike Skepper en Onderhouer van alle dinge. Voor die agtiende eeu was daar basies net een vorm van Judasme, maar vandag kan daar tussen drie hoofvertakkings onderskei word (alhoewel daar ander ook is):

• Ortodokse Judasme: 'n beklemtoning van tradisie en 'n streng onderhouding van die Wet van Moses (die 613 wette van dieTorah)soos deur die Rabbis (200 vC 550 nC) ge'nterpreteer.
• Gereformeerde Judasme: 'n beklemtoning van etiese riglyne en die beginsels wat die profete geleer het.
• Konserwatiewe Judasme: 'n vertakking wat 'rens tussen die streng tradisionele Ortodokse siening en die meer moderne en liberale Gereformeerde siening l.

In die Judasme word dieTenakh(die Ou Testament) as heilige geskrif beskou en kan in drie dele opgedeel volgens belangrikheid: dieTorah(eerste vyf boeke van Ou Testament), die Profete en die Geskrifte. Ander belangrike geskrifte is die Talmoed, 'n versameling van Rabbiniese kommentaar op die Torah.

Die meeste Jode verwag nie eintlik meer persoonlike Messias wat kom om Israel van onderdrukking te bevry nie, maar die hoop is nou meestal op 'n messiaanse era waar waarheid en geregtigheid sal sevier. Daar is verskeie sienings oor Jesus, van 'n goeie leermeerster tot 'n valse leraar tot bloot 'n legende.

Die menslike natuur word as moreel neutraal beskou, maar met 'n neiging na beide die goeie en die slegte. Dit is egter baie belangrik hoe jy leef (selfs belangriker as presies wat jy glo). Die nakom en bestudering van God se wet, gebed en goeie werke het ten doel om 'n nabyheid met God (en ander mense) te ontwikkel en dit bewerkstellig 'n meer betekenisvolle lewe. Sonde is ongehoorsaamheid aan die wet en 'n versuim om hierdie nabyheid na te streef. Na die dood sal God goeie dade beloon en slegte dade straf.

Kenmerkend van die Joodse nasie (afgesien met watter vorm van Judasme geassosieer word), is die Joodse vakansiedae (die Jode self praat van vakansiedae eerder as feeste) sooseRosj Hasjana,Joom Kippoer,Loofhuttefees(Sukkot), Pasga-fees (Psach),Purim, Fees van Weke (Sjawoeot), ens.

Hindoesme

Geen ander godsdiens is so ryk aan simbole soos Hindoesme nie. DieOmis die belangrikste simbool en is 'n gewyde klank wat dieBrahman(die Absolute), die bron van alles wat bestaan, verteenwoordig. Die Brahman self is die Onkenbare en daarom word 'n simbool noodsaaklik om as herinnering hiervan te dien. Die tweede belangrikste simbool is dieSwastika(wat soos die Nazi-embleem lyk) en simboliseer die ewige natuur van die Brahman die wys in alle rigtings en verteenwoordig die alomteenwoordigheid van die Absolute.

In historiese Hindoesme vorm alle realiteit deel van die onpersoonlike, goddelike konsep Brahman. Daarom word Hindoesme as deel van 'n monistiese (alles is een) en pantestiese (alles is God) wereldbeeld beskou. Latere sektariese ontwikkeling beskou hierdie onpersoonlike goddelike realiteit in meer persoonlike terme, genaamd die godheidIshvara.Volgens tradisie is daar manifestasies va'nIshvarain drie vorme (Trimurti):Brahma(die Skepper),Vishnu(die Onderhouer) e'nShiva(die Vernietiger).Ishvaraword nog verder verpersoonlik deur die tien mitiese inkarnasies va'nVishnu, genaamdavatars(soos o.a. Krishna en Boeddha). Behalwe dieTrimurtie'navatarsis daar ook 330 miljoen ander godefigure.

Van die oudste en heiligste geskrifte is dieVedas,Brahmanas,Oepanisjads(tussen 800 en 300 vC) en dieBhagavad Gita (die mees populre heilige geskrif). Daar is geen spesifieke stigter in Hindoesme nie, maar drie ander godsdienste is uit Hindoe idees gebore, nl.Ja'nisme,Boeddhismee'nSjikhisme. Die Hindoe is nie regtig verbind tot spesifieke leerstellings nie, maar van die belangrikste begrippe in 'n Hindoe se wereldbeeld is die volgende:

• Karma: alle gedagtes en optrede is die gevolg van gedagtes en optrede in 'n vorige lewe, maar spesifieke optrede en gedagtes be'nvloed ook die toekoms.
• Samsara(re'nkarnasie): verwys na die voortdurende siklus van lewe, dood en hergeboorte. Die individu (atman= siel) word hergebore in die gedaante van 'n nuwe lewensvorm volgens die wette va'nkarma(daarom is daar groot respek vir alle lewensvorme)
• Die kaste-sisteem: die Hindoe word volgens die wette van karma in bepaalde sosiale status (een van vier basiese groeperinge) gebore, elk met sy eie reels en verantwoordelikheid vir elke aspek van die lewe
• Moksha(soortgelyk aa'nNirvana): Die mens se grootste probleem (sonde en die oorsaak van alle lyding) is dat hy fokus op 'n tydelike en materiele wereld, wat misleidende illusie (maya) is. Hierdie ongergdheid (die uitleef van verkeerde begeertes) oor die werklike aard van die lewe (alles is deel va'nBrahman) lei tot optrede wat slegte karma inhou en sodoende word 'n mens vasgevang in ewigdurende siklus van re'nkarnasie. Die strewe is om bevry te word van die wette van karma en die re'nkarnasie siklus (sulke bevryding wordmokshagenoem waar die individuele siel ophou bestaan en deel word va'nBrahmansoos wat 'n druppel deel word van die oseaan waarin dit terugval). Jesus word byvoorbeeld beskou as iemand wat sy goddelik natuur geaktualiseer het.
• Mokshakan op een van basiese drie maniere nagestreef word:
  • Volgdie weg van goeie lewe(volgens bepaalde reels en rituele) om slegtekarmate oorkom. Die fokus is veral daarop om familie en sosiale verantwoordelikhede na te kom.
  • Volgdie weg van kennisom nirvana te bereik deur onderwerping van natuurlike behoeftes aan die idee dat jy eintlik een metBrahmanis, m.a.w. jy is nie individuele self nie. Hierdie fokus word deur die geestelike dissipline van diep meditasie en joga verkry.
  • Volgdie weg van aanbiddingdeur jouself oor te gee aan spesifieke god/godin wat jy aanbid en vereer op spesifieke maniere en plekke.

Boeddhisme

Diewielis een van die belangrikste simbole in Boeddhisme. Die agt speke van die wiel simboliseer dieNoble Eightfold Pathin dieBoeddhase leringe. Die wiel verteenwoordig ook die eindelose siklus vansamsara, of hergeboorte, waarvan 'n mens slegs vry kom deur die Boeddha se leringe te volg. 'n Uitbeelding van die mediterende Boeddha is ook een van die bekendste simbole van die Boeddisme.

Daar is verskeie variasies en vertakkings van Boeddhisme. Histories gesproke is daar twee vername vertakkings:TheravadaBoeddhisme e'nMahanyaBoeddhisme (daar is 'n derde vertakking, dieVajrayanaBoeddhisme wat veral in Tibet aanhangers het en waar die Boeddhistiese geestelike leier, dieDalai Lama,vandaan kom). Boeddhisme is in vele opsigte eerder 'n etiese en filosofiese sisteem as die geloof in en aanbidding van god of gode. Dit word veral i'nZenBoeddhisme gesien, 'n mistiese vorm van Boeddhisme wat in China ontstaan het en wat 'n fokus het op persoonlike ervaring en wat veral onder Westerse nasies byval gevind het. Die aanhangers va'nMahanyaBoeddhisme het later bygedra tot die vergoddeliking va'nBoeddha.Siddharta Gautama(563 483 vC) of dieBoeddha('verligte ee'n?) het egter nooit na homself as 'n god verwys nie en het ook nie spesifiek oor die bestaan van gode gespekuleer nie. (In Boeddhisme word Jesus as 'n wyse en miskien selfs verligte persoon gesien, maar ook dat sy leer deur Christelike mites verwring is.)

In Boeddhisme word die goddelike verstaan as die onpersoonlike realiteit van alles wat bestaan (Monisme). Die konteks van Boeddhisme se ontstaan moet veral verstaan word as 'n reaksie op Hindoesme. Siddharta Gautama het die gesaghebbendheid van die HindoeVedageskrifte verwerp en in 'dieTherevadaBoeddhisme word daar klem gel op dieTripitakaheilige geskrifte (altesaam sewentig keer meer as die volume van die Bybel).

Soos in Hindoesme vind re'nkarnasie ook volgensekarmaplaas alhoewel dit nie die individuele self of siel is wat gere'nkarneer word nie, maar slegs persoon sekarma. Die kaste sisteem van Hindoesme word verwerp.

DieBoeddhase verligte leer staan bekend as die 'Vier Edel Waarhede:

1. Die lewe is een van lyding deur pyn, ellende, hartseer en onvervuldheid.

2. Alles is tydelik en verander gedurig. Ons ly want ons begeer dinge wat tydelik is.

3. Om bevry te word van lyding moet ons afsien van ons begeertes na die tydelike (hierdie begeerte is die definisie van sonde).

4. 'n Mens kan bevry word van begeertes deur die Agtvoudige pad te volg. Deur die Agtvoudige pad te volg streef 'n mens na wysheid, morele gedrag en intellektuele dissipline:

• Regte siening: aanvaar dieFour Noble Truths
• Regte voorneme: vermy verkeerde begeertes en gedagtes
• Regte spraak: praat net die waarheid en wat goed is
• Regte handeling: vermy immoraliteit, leuens, moord, drankmisbruik
• Regte lewensonderhoud: werk moet ander bevoordeel en nie benadeel
• Regte inspanning: groei in volwassenheid tot universele liefde bereik word
• Regte aandag: wees oplettend, oordenkend en vry van begeerte of hartseer
• Regte konsentrasie: oorkom alle sensasie van pyn of plesier en betree toestand waar bewussyn te bowe gekom is e'nnirvana(vrede en geluk) bereik word. Hierdie staat vannirvanais die uiteindelike doel in Boeddhisme en kan met die Christelike konsep van verlossing vergelyk word.

DieBoeddhahetnirvanasoos volg beskryf:There is a sphere which is neither earth, nor water, nor fire, nor air, which is not a sphere of the infinity of space, nor the sphere of the infinity of consciousness, the sphere of nothingness, the sphere of perception, or non-perception, which is neither this world, neither sun nor moon. I deny that it is coming or going, enduring, death, or birth. It is only the end of suffering.(Andrew Powell,Living Buddhism, 1989)

Die Tradisionele Godsdienste

Tradisionele godsdienste word meestal as animistiese gelowe (Latyns =anima,siel/asem) beskryf. Ander benamings wat hier ter sprake is o.a. stamgodsdienste, spiritisme en paganisme. In die tradisionele godsdienste is daar meestal 'n geloof in een of ander onpersoonlike, 'f persoonlike, maar onbereikbare opperwese. Dit is daarom meestal destiese en apatiese soort God wat alledaagse dinge oorlaat aan mindere gode soos natuurgeeste, plaaggeeste en voorvadergeeste. Alles in die natuur het 'n lewenskrag, omdat alle natuurobjekte en verskynsels aan geeste gekoppel is wat daardie verskynsels beheer.

Die verhouding met die voorvadergeeste en ander geeste (goeie en bose), is baie belangrik. Sulke geeste bring gesondheid, voorspoed, geluk en moet tevrede gehou word deur offerandes en/of rituele. Daar moet veral gewaak word teen dinge wat hulle ongelukkig sal maak (die waak teen die doen van 'sonde). 'n Mens se gees sluit 'n die dood by hierdie geeste aan.

Dit is by hierdie gelowe eintlik nie so belangrik wat jy glo of presies hoe jy oor bepaalde idees moet dink nie. Alles is gerig op die welstand en harmonie in die gemeenskap. Die versorging van familie-lede is dus baie belangrik. Daarom is dit die praktiese, alledaagse aangeleenthede wat van pertinente belang is.

Daar is verskeie godsdienstige leiers wat verantwoordelik is vir bepaalde pligte (en kan meer as een rol vertolk):

• Kragdokterssou magiese kragte h, en ka'ntowenaarsbesweer.
• Waarseers (sangomas) of mediums bepaal die wil van die geeste deur visioene, drome of ander maniere. Die mens en het die verantwoordelik om die geeste tevrede te hou, wat hulle dan beskerm of as hulle ongehoorsaam is of bloot net ongelukkig is, hulle straf.
• Medisynemanne beklee ho posisie: sekere voorwerpe (muti) het krag wat genesing gee, geluk bring of beskerming bied.

Die 'New Age

Simbole in die New Age is so uiteenlopend as wat daar uiteenlopende New Age sienings en beklemtonings is. Omdat die New Age sterk Hindoestiese ondertone het, maak hulle ook baie van Hindoe en ander Oosterse simbole gebruik. Ander spesifieke simbole in die New Age gemeenskap is die Eenhoringperd, die gevleuelde perd Pegasus, die Re'nboog en die Droomvanger. Spiritisme, die Vreemde Vlie'nde Voorwerp fenomeen, verskeie vorme van toekomsvoorspelling soos kristalle, tarot-kaarte, astrologie, en in die besonder horoskopie, en die simbole wat daarmee geassosieer word, is baie gewild in die New Age gemeenskap.

Die New Age geloofsisteem is baie eklektiese en diverse beweging wat aanvanklik in die 1960 s in Engeland begin het. Alhoewel dit nie regtig uitdrukking vind in 'n georganiseerde vorm nie, kom die basiese invloede egter vanuit Hindoesme. Dit laat die aanhanger daarvan egter toe om uit 'n wye verskeidenheid van godsdienste, leringe of praktyke te kies volgens wat sy/haar smaak in spiritualiteit tevrede stel (dus 'n voorbeeld va'nsinkretisme).

Die 'New Age verwys na die nuwe era (huidiglik) van dieAquarian(die sterrebeeld van die Waterdraer) wat die ou era van diePisces(die sterrebeeld van die Visse) vervang het (dit gebeur elke 2000 jaar). DieAquarianera verteenwoordig 'n tyd van Utopia, van vrede en harmonie.

Die basiese wereldbeeld van die New Age is dat 'alles God is en God in allese? (onderskeidelik Pantesme en Panentesme). Holisme en selfverwerkliking is belangrike temas in New Age spiritualiteit. Die heelheid, eenheid en interafhanklikheid van alle dinge word beklemtoon. Shirley MacLaine skryf:'I am God, because all energy is plugged into the same source. We are all individualized reflections of the God source. God is in us and we are God.Die grootste probleem van die mens is daarom dat hy/sy onkundig is rakende sy/haar ware identiteit en hoe om daardie identiteit ten volle te aktualiseer (daar is dus nie regtig iets soos sonde nie, maar eerder onkunde). Die mens moet bloot leer dat ons een is met dieUniversele Selfen dat ons ongekende krag in onsself het om onseEen-heidmet alles te kan ervaar.Transendentale meditasie, jogaen andermind-expanding/alteringtegnieke kan vir hierdie doel aangewend word. Dit alles steun die idee van holistiese wereldbeeld waarin alles op pantestiese wyse met mekaar saamhang.

Invloedryke organisasies wat New Age idees eksplisiet verkondig, is o.a. die volgende:Cosmic Consciousness,The Aquarian conspiracy,Human Potential Movement,dieTeosofiese Vereniging,dieChristian (Mind) Sciencegroepering, en dieUnity School of Christianity.Invloedryke figure in die New Age beweging is Marilyn Ferguson, Benjamin Creme, Deepak Chopra, Shirley MacLaine, L. Ron Hubbard (Dianetics), Marianne Williamson. Rhonda Byrne seThe Secreten Eckhart Tolle seA New Earthverteenwoordig idees wat in ooreenstemming is met di van die New Age. Verskeie hoofstroom films vertoon ook 'n baie sterk New Age invloede. Die denke en spraak van die karakter Yoda (May the Force be with you) in dieStar Warsfilms is seker die bekendste voorbeeld van New Age ideologie. 'n Meer resente semi-dokumentre film,What The Bleep Do We Know?met 'n sterk fokus op 'n bepaalde interpretasie van die kwantum-fisika, bied 'n goeie voorbeeld van 'n gesofistikeerde New Age spiritualiteit.

Volgens New Age idees vind re'nkarnasie plaas volgens 'n opwaartse karma waar die toekomstige lewe 'n beter vorm van lewe as die vorige verteenwoordig, totdat onsterflikheid mettertyd bereik word. Volgens New Age idees was Jesus 'n verligte persoon soortgelyk aan die Boeddha, Krishna en Zoroaster (volgens oorlewering sou Jesus as 'n kind in die Ooste by Hindoe ghoeroes en heiliges gaan leer het).

'n Vergelyking

Die volgende vergelyking van slegs 'n paar aansprake van die wereld se grootste godsdienste, sal wys hoe verskillend (en teenstrydig) hierdie godsdienste is.

	Konsep van God	Stigter en Geskrifte	Idees oor die doel van die lewe, lyding en dood
Christelik	Een persoonlike wese (Godheid) in drie persone (Vader, Seun en Heilige Gees). Liefdevol en betrokke in mense se lewens.(Monotesme: een God)	Jesusmaak aanspraak op Godheid, maar is ook terselfdertyd volkome mens. Jesus maak Homself die fokuspunt van sy leringe. Die aanspraak is dat God sy wil in dieOu en Nuwe Testamentgeopenbaar het deur die Goddelike inspirasie van mense. DieBybelis oor 'n tydperk van 1600 j. deur 40 mense met geskryf.	Die herstelvanen die leefinverhouding met God, is die doel van die lewe. Dit begin met geloof: die aanvaarding va'nJesusse dood vir vergewing van sonde. Die Christelike lewe is uitvloeisel van wedergeboorte en word 'n dankbaarheidsleefstyl weens God se vergifnis en liefde. Lyding is gevolg van sonde en 'n gebroke wereld a.g.v. sonde en word veral deur bonatuurlike bose magte uitgebuit. Die mens wat God se genade (onverdiende vergewing van sonde) verwerp sal die gevolge van sonde beleef (hel: waar God nie is nie) en het geen aanspraak op ewige lewe saam met God in diehemelna die dood nie.
Boeddhisme	'Godheid bestaan nie, slegs 'n onpersoonlike werklikheid.(Monisme: alles is een.)	Boeddha( 560 vC) verwerp die gesag van spesifiekeHindoegeskrifte en stel sy leringe bekend aseThe Middle Waye'nThe Eightfold Path	Die enigste probleem of 'sonde is die mens se begeerte na tydelike dinge. Dit is oorsaak van alle lyding. Bevryding van hierdie begeertesNirvanaword bereik deur dieAgvoudige Padte volg. Indien daar nie naNirvanagestreef word nie, dan word jy volgensekarmagere'nkarneertot 'n ander lewensvorm. Nirvana is die toestand waar die 'eie ek nie meer bestaan nie.
Islam	Een wese,Allah, maar hy is so verhewe bo sy skepping dat hy nie persoonlik geken kan word nie.(Monotesme: een God)	Mohammed( 570 nC) is die laaste belangrikste profeet va'nAllah.Allahdikteer sy wil deur die engelGabrilaanMohammed, in dit is deur sy volgelinge in die onvertaalbareKoransaamgevat.	I'nAllahis die oorsprong van alle goed en kwaad en Hy is direk verantwoordelik vir alle lyding.Moslemsword na die dood i'nParadysbeloon indien hulle genoeg goeie dade gedoen het. Sonde is ongehoorsame optrede en 'n versuim van toewyding aan dieVyf Pilare van Geloofen dieVyf Belydenisse van Geloof.
Hindoesme	Baie verskillende gode, wat elkeen 'n bepaalde uitdrukking is van 'n onpersoonlike goddelike werklikheid:Brahma.(Pantesme: alles is God)	Geen spesifieke stigter nie, maar die oorsprong is ongeveer 1500 vC (of selfs vroer) en daarom die oudste godsdiens. Verskeie geskrifte o.a. dieVedas,Brahmanas,Upanishads, en dieBhagavad Gitaword belangrik geag. Die eerstes bestaan reeds sedert 1400 vC. Die res is oor baie eeue heen bygevoeg.	Die realiteit van sonde en lyding word ontken aangesien die materile werklikheid 'n illusie is. Die doel van die lewe is om die siel (atman) te bevry deur diere'nkarnasie-siklus. Hierdie bevryding (Moksha)beteken dat die siel een word metBrahman.Mokshaword bereik deur bepaalde dade van toewyding, meditasie, goeie werke, kennis en selfbeheersing. Die mens se waarde word bepaal deur diekastewaarin jy gebore word.
Judasme	Een persoonlike wese: Hierdie wese iseGod die Vadervan dieChristelike geloof, maar nie 'nDrie-Enige Godnie.(Monotesme: een God)	Geen spesifieke stigter nie, alhoewel die profeet Moses en die stamvaders Abraham, Isak en Jakob kernfigure is. DieOu Testamentva'nBybel(1400-400 vC) is deur verskeie profete en individue geskryf deur Goddelike inspirasie. Dit vorm saam met dieTalmoed(500 nC) die belangriksteJoodsegeskrifte	Sonde is om in die keuse tussen goed en sleg, die slegte te kies. Mense sal deurGodbeloon word as hulle 'n goeie lewe gelei het en vir toewyding aan Hom.Godsal mense straf vir sonde. Dit geld vir hierdie lewe en die lewe na die dood.
New Age	Alles en almal is deel van 'n onpersoonlike goddelike realiteit (alles is een en alles is god)(Pantesme: alles is God)	Steun sterk opHindoeenBoeddhistieseleringe, maar leer iets uit verskeie ander godsdienste. Geen spesifieke stigter of geskrifte nie. Dit is die jongste geloofsisteem	Daar is nie regtig iets soos reg of verkeerd nie, of sonde en lyding nie.Re'nkarnasievan die menslike siel vind plaas volgens 'n opwaartsekarma(die mens verbeter telkens) sodat verligtheid bekom kan word. Sulke verligtheid lei 'n mens in hoe jy moet leef. Die mens in essensie self goddelik.
Tradisionele godsdienste	Vae afgetrokke, Goddelike entiteit, wat soms as 'n onpersoonlike krag in sekere objekte manifesteer.(Animisme: God in dinge)	Geen spesifieke stigterof geskrifte nie en die details oor wie of wat die Goddelike is, verskil van een groep na die volgende.	Twee verhoudings is veral belangrik in die lewe: met mense naaste aan jou, veral familie; en metvoorvadergeeste(hulle kan goed of sleg wees.) 'n Mens se gees sluit 'n die dood by hierdie geeste aan.Voorvadergeestebring voorspoed en teenspoed, beheer natuurverskynsels en moet tevrede gehou word.

Slegs 'n paar afleidings uit bogenoemde vergelyking, bevestig die wesenlike verskille:

• Jode, Christene en Moslems glo in verskillende voorstellings van 'n monotestiese God (een God), terwyl Hindoes en aanhangers van die New Age glo dat alles wat bestaan deel is van 'n onpersoonlike, pantestiese krag wat Goddelikheid verteenwoordig. Klassieke Boeddhisme glo nie in 'n spesifieke vorm van goddelikheid nie, maar slegs dat alles deel is van 'n ewigdurende realiteit.
• Baie Hindoes glo dat boosheid en lyding 'n volslae illusie is, terwyl Christene, Moslems en Jode boosheid en lyding as 'n onvermybare, maar bestrybare werklikheid beleef.
• Christene glo dat 'n mens gered word deurdat God self, in sy genade, redding moontlik gemaak het (die mens kan homself nie red nie en moet hierdie genade in geloof aanvaar). Ander godsdienste, indien hulle wel in iets soos redding glo, leer dat 'n mense se redding deur goeie dade/strewes plaasevind. Wat egter 'goed is en waarvan 'n mens presies gered word, is dikwels uiteenlopend verskillend.

Natuurlik kan daar ook op die ooreenkomste gewys word (om egter bloot net op die raakpunte te fokus, maak nie dat die verskille skielik verdwyn of minder belangrik word nie):

• Die meeste gelowe kan verstaan word as pogings om te verstaan wat die wese is van die realiteit waarin ons leef, van wie God is. Alle nasies van alle tye het nog altyd 'n inherente Godsbesef gehad en met hierdie vrae geworstel.
• In al die groot wereld-godsdienste is daar elemente wat goeie intensies en die doen van goeie werke openbaar. Nie een is gerig op doelbewuste boosheid soos in die geval van Satanisme nie.
• Daar rus verantwoordelikheid by aanhangers van alle godsdienste om 'n sukses van hul geloof te maak deur gehoorsaam te wees aan 'n persoon, of bepaalde tradisie, of reels, of bepaalde aktiwiteite. Toewyding, opregtheid en optrede in samehang met die geloof is belangrik.
• Oor die algemeen het 'n belangrike leier of visioe'nre figuur 'n sleutelrol gespeel in die ontstaan en ontwikkeling van 'n spesifieke godsdiens en die lering waar rondom dit fokus.

In die praktyk

Is die wereld se godsdienste wesenlik dieselfde en oppervlakkig verskillend? Nee, inteendeel, die wereld se verskillende godsdienste verteenwoordig uiteenlopende en dikwels teenstrydige antwoord op die lewe se groot lewensvrae.

Tog is dit belangrik om te vra hoe Christene teenoor gelowiges van ander godsdienste behoort op te tree. Baie mense is meestal agterdogtig teenoor dit wat anders lyk of is as waaraan hulle gewoond is of wat hulle as 'goed beskou. Sulke mens is dikwels wantrouig en daarom afsydig teenoor mense wat anders dink en glo as hulle. Ongelukkig verraai so 'n benadering 'n gesindheid wat mure tussen mense bou. Tog was Jesus se gesindheid en optrede 'n voorbeeld van iemand wat gedurig vooropgestelde idees oor mense uitgedaag het en die mure van agterdog afgebreek het. Ons kan se dat Jesus eerder bre na mense gebou het.

Ek dink ons moet aktief bereid wees om met enige en alle mense in gesprek tree as 'n manier om sem na die waarheid te soek (selfs al dink ons ons weet wat die waarheid is). Ons moet dus 'k probeer om bre na mense te bou. Ons kan egter slegs 'n brug na ander bou as ons weet waar ander hulleself bevind. As ons wil uitvind, dan beteken dit eenvoudig dat ons sal begin deur in ander belang te stel, in wat hulle glo en hoekom hulle dit glo. Ons kan dit doen bloot deur vrae te vra, sonder om veroordelend of beterweterig oor te kom. Ons kan mense wat anders dink en glo as ons met goedhartigheid, deernis en respek behandel, sodat niemand ons van onverdraagsaamheid kan beskuldig nie, selfs al verskil ons uiteindelik met mekaar se sienings.

Hoe Christene teenoor mense optree, bepaal grootliks of daardie mense geaffronteer gaan word deur die eksklusiwiteit van die Christelike pad, of aangetrek gaan word deur die inklusiwiteit van die uitnodiging om saam op daardie pad te kom stap.

Naslaan bronne

Whats the Big Deal About Other Religions?,John Ankerberg and Dillon Burroughs, 2008

So Whats the Difference?,Fritz Ridenour, 2001

The Compact Guide to World Religions,Dean C. Halverson(Gen. Ed.), 1996

Suid-Afrika, Land Van Baie Godsdienste,Piet Meiring(redak.), 1996

Understanding World Religions,George W. Braswell, Jr, 1994

Christianity and World Religions: The Challenge of Pluralism,Sir Norman Anderson, 1984

Bron: http://www.antwoord.org.za/2011/03/hoe-verskil-die-wereld-se-godsdienste/